Put vina – Župa

Vinska istorija

Na osnovu pisanih i arheoloških nalazišta u Župi se na putu vina živi već više od 3000 godina. Župa zauzima značajno mesto u vekovnoj tradiciji srpskog vinogradarstva i vinarstva. U pisanim dokumentima prvi put se pominje još 1196. godine u Studeničkoj povelji, gde stoji zapisano da je župan Stefan Nemanja manastiru Studenici darovao vinogradarska sela u Župi. Nekada su i tri najveća srpska manastira Hilandar, Studenica i Žiča, kroz ceo srednji vek imali svoje vinograde i podrume vina u Župi. Srpski knez Lazar imao je u Župi svoje podrume u poljani Kruševica.

Župa – srpska Šampanja kako ju je 1904. nazvao francuski konzul Deko, nalazi se u kotlini između Kopaonika, Željina, Goča i Jastrepca. Kažu da je klima u Župi ista kao klima u francuskoj oblasti Bordo.

Vino je u Župi vekovima bilo znak moći, bogastva, vlasti, ali i izvor opstanka. Pili su ga keltski ratnici, rimski legionari, vinzantijski stratezi, srpski župani i carevi, episkopi i arhiepiskopi, turski begovi. Okosnicu razvoja vinogradarstva i vinarstva od šezdesetih godina 20 veka. činili su Vino Župa iz Aleksandrovca, osnovana 1956. ujedinjenjem 9 zemljoradničkih zadruga i Rubin iz Kruševca, osnovan 1955. godine.

Vinogradarstvo i vinarstvo danas

Župa je danas poznata po vinogradima i vrednim vinogradarima koji pronose slavu ovog kraja jer su geografski, klimatski i pedološki uslovi sigurno među najboljima u Srbiji za gajenje vinove loze.

Aleksandrovac svojim geografskim položajem gospodari brežuljcima i otvara pogled na vinograde Župe i proplanke Kopaonika. Župsko vinogorje se nalazi u zapadnom delu Srbije u slivu Morave i njenih pritoka. Aleksandrovac i okolina gaje tamjaniku i prokupac, najstarije autentične sorte grožđa u Srbiji. Prokupac, zvani i rskavac je sorta oko 1000 godina, a tamjanika, muskatna sorta poreklom iz Francuske , se u Srbiji gaji preko 500 godina. Još se gaje i župski bojadiser , pa smederevka, sovinjon, semijon, župljanka, neoplanta, šardone, italijanski rizling.

Župa je poznata kao vinogradski kraj u Srbiji , sa blago talasastim brežuljcima čije su južne i jugoistočne ekspozicije veoma pogodne za lozu. Tipovi zemljišta koji ovde preovladavaju izuzetno su pogodni za gajenje vinove loze. Obično su to karbonati, černozem, cmonica i ogajnjača.

Put vina

Župa, prestonica loze i vina , tradicionalni predeo srpskog vinogradarstva i vinarstva. Čitava Župa  je jedna velika vinska priča sa dugom tradicijom.

Danas tu tradiciju obnavlja pedesetak proizvođača vina, koji svoja vina prezentuju na festivalima i sajmovima posvećenih groždju i vinu. Manastirska vina možete degustirati i u manastiru Ljubostinja, što je poseban ugodjaj uokviren manastirskim ambijentom.

Aleksandrovac je poznat po manifestaciji posvećenoj grožđu i vinu pod nazivom “Župska berba”, tokom tri dana festivala iz fontane na gradskom trgu, neprestano teče mlado vino iz Župskih podruma.